Gracism: Ik zal je eren

Serie Gracism

De afgelopen weken zijn we bezig met een prekenserie over hoe God extra genade verleent aan mensen op basis van hun kleur, klasse, achtergrond. Deze serie is gebaseerd op de tekst uit de bijbel 1 Korinthe 12. Vandaag spreek ik over het geven van eer, op basis van kleur, klasse, achtergrond.

1 Korinthe 12:24 En die waarvan wij denken dat ze het minder eerbare van het lichaam zijn, die omgeven we met meer eer, en onze minder sierlijke leden krijgen meer versiering; maar onze sierlijke leden hebben dat niet nodig. Nee, God heeft het lichaam zo samengesteld, daarbij aan wat te kort kwam meer eer gevend, dat er geen verdeeldheid in het lichaam is, maar de leden eensgezind voor elkaar zorgen.

Naardense Bijbel

Wat is eer geven?

Eer bewijzen, laatste eer, eergevoel, eerwraak, naar eer en geweten, ereplaats, eregast, eervol ontslag, 

Eer komt veel voor in ons taalgebruik, maar denk ik dat het een ingewikkeld begrip is in onze samenleving. Het lijkt of we het moeilijk vinden om eer te geven en te ontvangen. In andere landen is het streven naar hoogste eer een goede eigenschap, in ons land wat minder. Militairen die een ‘medal of honor’ krijgen worden in hun land geëerd, in Nederland wordt er gauw gezocht naar een excuus om dat niet te doen.

De koning hoeft niet per definitie te rekenen op eer van het volk. Hoe er over hem gesproken wordt ‘Willy’, Lucky TV, zou in andere landen waarschijnlijk als vernederend opgevat worden.

Eer geven; alles wat bijdraagt aan het gevoel dat iemand respect verdient.

Tegenover schande, vernedering, schaamte

Dafne Schippers, sportvrouw van het jaar

Eer heeft te maken met het gevoel van respect, van waardering, dat je op waarde geschat wordt. Vaak geven mensen anderen eer na het presteren van iets bijzonders. De manier waarop eer gegeven wordt, kan op verschillende manieren. Zoals met Dafne Schippers. Zij is wereldkampioen op de 200 m geworden in Peking. Bij het sportgala van de NOS werd zij gekozen tot sportvrouw van het jaar. De collega sporters hebben Dafne Schippers de eer gegeven door haar te kiezen als sportvrouw van het jaar.

De prestatie die jij geleverd hebt, is het waard om te eren. Je hebt deze eer verdiend.

MH17

Vaak wordt het geven van eer gekoppeld aan mensen die niet meer leven. Laatste eer bewijzen doe je door naar de begrafenis of crematie te gaan en langs de kist te lopen. Na de vliegramp met MH17 gingen de beelden van het eerbetoon van “het Nederlandse volk” de hele wereld over.

Wat die mensen hebben meegemaakt, is zoiets verschrikkelijks, zij hebben de eer van het volk verdiend.

Eer wordt niet altijd goed begrepen

Wat voor de één eer geeft is voor de ander misschien een nietsbetekenende handeling.

In Nederland begrijpen we vaak niet veel van dingen als eerwraak. De eer van de familie is aangetast en daarom moet de aanstichter daarvoor boeten.

Wat minder ingrijpend voorbeeld van hoe het geven van eer verschillend kan uitwerken:

Bregitte en ik zijn de peetouders van Boaz. Dat is een grote eer voor ons. Het is een eer om een deel van de verantwoordelijkheid over die jongen te dragen. Het is een eer om op deze manier deel te worden van een bijzondere familie. Het is een eer om deel te worden van een cultuur die ver af staat van de onze.

Nadat Boaz werd opgedragen kwamen we met de familie van Daniël en Adriane bij hen thuis om samen lekker te eten. Nu is het volgens de Molukse traditie gewoonte om de peetvader het eerste bordje eten te geven. Omdat ik nog niet gewend was aan mijn rol als papa-ani, vond ik het moeilijk om dat eerste bord te accepteren en op die manier “voor te dringen”. Moesten de opa’s niet voorgaan? Ik had de eer niet verdiend.

In veel gevallen moeten we eer verdienen. Om eer te kunnen geven moet er een prestatie geleverd worden; een mooie tekening, een goeie preek.

Wat nu als we op het afgelopen sportgala bij de verkiezing van Coach van het jaar hadden gezien dat Guus Hiddink naar voren moest komen om zijn prijs in ontvangst te nemen?

De kranten zouden er schande van spreken, Lucky TV zou een satirisch filmpje maken, social media zou bol staan van de verontwaardiging.

Niet eerlijk; Guus Hiddink heeft die eer niet verdiend!

En toch is dit de eer die God geeft. En is dit ook de eer die God vraagt om te geven.

Hoe wordt in de bijbel gesproken over eer geven

De mens is gemaakt om te eren. De mens was bedoeld om eer te geven aan degene die hem heeft gemaakt. Maar door één keuze is de mens van eer naar schaamt en schande gegaan. 

In het eerste boek van de bijbel aan het begin staat dat God de mens maakte naar Zijn beeld. Hij zette de mens in een tuin om daar aan de wereld te laten zien wie God is. Alles wat de mens zou doen ( zorgen voor de aarde, dieren en elkaar) zou tot eer van God moeten zijn. We zien dat de eerste daden van de mens het eer geven aan alles wat leeft met als hoogtepunt aan zijn vrouw.

Maar de mens kwam erachter dat het heel aantrekkelijk leek om niet de eer volledig aan God te geven, maar eer voor zichzelf te zoeken. Die keuze bleek fataal. God kan zijn eer niet delen met degene die Hij gemaakt heeft, daar is Hij te groot voor. 

In de bijbel staat verder dat als gevolg van die keuze, de ogen van de mens geopend werden voor hun naaktheid als gevolg daarvan schaamde de mensen zich voor elkaar en voor God. Ze verstopten zich.

Wat was de reactie van God?

God had de mens uit woede direct kunnen vernietigen. Een vuurbal die uit de hemel de mens verteerd. Jullie onteren mij, ik neem wraak.

Keuze – oordeel – dood. Dat was een reactie die de mens had verdiend.

Maar dat doet God niet. Hij gaat op zoek naar de mens, niet omdat hij geen idee heeft waar ze zijn, maar om herstel te brengen. Ja ook oordeel, maar God brengt zoveel meer! Het feit dat God naar de mens toekomt. Hij daalt van Zijn hoogte af terwijl Hij weet wat de mens gedaan heeft. God vraagt eerst, dan komt Hij met de gevolgen: oordeel, maar ook een belofte van herstel. Eerste concrete daad van eerherstel is het bedekken van de naaktheid. Hij geeft de mens kleren om aan te trekken.

De reactie van God is dus dat Hij eer geeft, terwijl Hij onteerd werd.

Op een volmaakte manier zien we dit eerherstel terug bij Jezus.

Jezus spreekt erover met de mensen om Hem heen. In Gods nieuwe wereld gaat het met het ontvangen van eer op deze manier:

‘Hij sprak tot de genodigden een gelijkenis, omdat Hij bemerkte, hoe zij de eerste plaatsen uitkozen, en zei tot hen: Wanneer gij door iemand op een bruiloft genodigd zijt, ga dan niet op de eerste plaats aanliggen. Misschien is er iemand belangrijker dan jij, door hem uitgenodigd; en dan zou hij, die u en hem uitgenodigd heeft, komen en tot u zeggen: Maak plaats voor hem, en dan zou jij tot je schande de laatste plaats moeten gaan innemen. Maar wanneer je uitgenodigd bent, ga dan, als je erheen gaat, op de laatste plaats aanliggen. Dan zal misschien hij, die jou uitgenodigd heeft, wanneer hij binnenkomt, tot je zeggen: Vriend, kom meer naar voren. Dan zal dat je tot eer zijn tegenover allen, die met je aanliggen. Want iedereen, die zichzelf verhoogt, zal vernederd worden en wie zichzelf vernedert, zal verhoogd worden.’
Lucas 14:7-11 NBG51

Jezus is ons grote voorbeeld. Jezus heeft dit principe volmaakt uitgeleefd. Jezus heeft zichzelf vernederd en Hij werd door God verhoogd.

Bedenk wat Jezus Christus gedaan heeft. Daaraan zien jullie hoe jullie met elkaar om moeten gaan. Jezus Christus was aan God gelijk. Maar hij vroeg niet om de hoogste macht en eer voor zichzelf. Nee, hij gaf zijn hemelse positie op. Hij maakte zich zo onbelangrijk als een slaaf. Hij kwam als mens op aarde. En toen hij leefde als mens, dacht hij noooit aan zichzelf. Hij was altijd gehoorzaam aan God, zelfs toen hij aan het kruis moest sterven. Omdat Jezus Christus dat deed, heeft God hem de hoogste plaats gegeven. God gaf hem de hoogste eer, de eer die voor God zelf bestemd is. Daarom zal iedereen voor Jezus knielen: alle engelen in de hemel, alle mensen op aarde en iedereen in het land van de dood. Dan zal iedereen zeggen: ‘Jezus Christus is de Heer.’ En zo zal iedereen God de Vader eren.

Filippenzen 2:4-11

Jezus heeft zichzelf vernederd om zo ons in eer te herstellen die tot eer van God leidt.

Niet verdiend! Is niet eerlijk!

Hoe dan?!

Eer; alles wat bijdraagt aan het gevoel dat iemand respect verdient. Alles, dus: tijd, geld, aandacht, alles.

Ons voorbeeld is Jezus, die zijn leven (=alles) gaf om de eer van de mens te redden, om de mens eer terug te geven, vooral om God alle eer te geven.

Een voorwaarde om eer te geven is dus niet  of diegene het verdiend heeft. Voorwaarde is dat het eer geeft aan God.

  • Spreken: heel gemakkelijk om te zeggen “wat een homo” of “die Turken”. Mop over Duitsers.
  • Geld geven aan Kopland.
  • Je inzetten als vrijwilliger in je wijk. Eer geven aan wat er al gedaan wordt. Mensen eren omdat ze zich inzetten voor jouw wijk.