Mi Casa es Su Casa

18 januari is de preek gebaseerd op les 10 van het boek Missional Essentials.

 

Les 10   Mi Casa es Su Casa

Maak Bijbelse gastvrijheid gewoon

In deze les:

Reflectie op les 9:             Beter een goede buur
Centrale thema:              De vreemdeling verwelkomen
Bijbelse reflectie:             Mattheus 25:31-46; Lucas 14:12-14; Romeinen 12:13; Hebreeën 13:2;
                                               1Petrus 4:9
Lezen:                                  Bijbelse gastvrijheid herstellen
Leesreflectie:                     Ons huis en hart openen
Missionaire actie:            Gods missionaire werk zien en hierop antwoorden

 

Reflectie op les 9: Beter een goede buur

  1. Deel kort hoe jij de missionaire actie van afgelopen week hebt uitgevoerd. Hoe heeft het de manier waarop je naar je wijk kijkt veranderd of beïnvloed?
     
  2. Hoe heb je God aan het werk gezien in de missionaire actie? Wat heb je geleerd over hoe en waar God aan het werk is?
     
  3. Wat heb je over jezelf geleerd? Wat zou je een volgende keer anders doen?
     
  4. Welke gedachten heb je over de andere verhalen die werden gedeeld in jouw groep?

 

Centrale Thema: De vreemdeling verwelkomen

De vertaling van het Griekse woord voor gastvrijheid is samengesteld uit twee woorden: liefde en vreemdeling. Het woord betekent letterlijk ‘liefde voor de vreemdeling’. In dit hoofdstuk wordt het woord Bijbelse toegevoegd om deze specifieke vorm van gastvrijheid te onderscheiden van datgene wat vandaag de dag onder gastvrijheid wordt verstaan in de wereld.

  1. Wat is de eerste gedachte die je te binnen schiet als je het woord ‘gastvrijheid’ hoort?

 

  1. Verbaast de term ‘liefde voor de vreemdeling’ je als definitie van gastvrijheid? Hoe zou jij een vreemdeling omschrijven? Is een vreemdeling iets anders dan gewoon iemand die je niet kent?

 

Lees: Mattheüs 25:31-46; Lucas 14:12-14; Romeinen 12:13; Hebreeën 13:2; 1Petrus 4:9

  1. Lees Mattheüs 25:31-46. Zijn er momenten geweest waarin jij Jezus hebt gezien in de ‘minste van dezen’? Hoe kan deze tekst de manier waar op je naar gastvrijheid kijkt veranderen?
     
  2. Lees Lucas 14:12-14. Hoe laat het beeld dat in deze tekst geschetst wordt een verschil zien met onze huidige kijk op gastvrijheid?
     
  3. Lees Romeinen 12:13, Hebreeën 13:2 en 1 Petrus 4:9. Gelet op deze teksten, wie is er verantwoordelijk voor gastvrijheid? Wat kun je van deze verzen leren over gastvrijheid? Wat betekent het om ‘gastvrijheid te oefenen’?

 

Bijbelse gastvrijheid herstellen

Wanneer de meeste mensen het woord ‘gastvrijheid’ horen, stellen ze zich ontspanning en vermaak rond maaltijden voor, of het uitnodigen van familie en vrienden bij hun thuis voor een avondje gezelligheid of spelletjes. Sommigen denken misschien aan de horecabranche, zoals hotels, restaurants en cruiseschepen die hun best doen om een sfeer van vriendelijkheid en welkom te creëren. Of misschien het hospitality-team in de kerk een team met gastvrouwen en -mannen, koffieteams, en handenschudders op zondagochtend. In elk geval kunnen we stellen dat “het begrip van gastvrijheid vaak een minimale morele component bevat;  gastvrijheid is een leuk extraatje als we de tijd en de mogelijkheden hebben maar we zien het bijna nooit als een geestelijke verplichting of dynamische uiting van levend christen-zijn.”⁵⁰ Het is een feit dat de christelijke gemeenschap door de jaren heen het contact met de fantastische, levensveranderende realiteit van echte Bijbelse gastvrijheid is verloren.

 

Bijbelse gastvrijheid begrijpen

De toevoeging van het woord Bijbelse helpt ons om het verschil in gastvrijheid aan te tonen met het gangbare idee van vermaken dat leeft. In het nieuwe testament wordt het Griekse woord philoxenia gebruikt voor gastvrijheid, wat een combinatie is van twee woorden: liefde (phileo), en het woord voor vreemdeling (xenos). Het betekend dus letterlijk ‘liefde voor de vreemdeling’.

Om de vreemdeling te kunnen liefhebben en effectief ons huis voor hem of haar te openen, moeten we onze blik op gastvrijheid verbreden. Jezus draagt ons op om de cirkel van gastvrijheid te verbreden van vrienden en familie naar allen die in nood zijn:

“Jezus zei tegen de man die hem uitgenodigd had: ‘Stel dat je mensen uitnodigt om ’s middags of ’s avonds bij jou te komen eten. Vraag dan niet je vrienden, je familie of je rijke buren. Want dan krijg je ook een uitnodiging om bij hen te komen eten. En zo krijg je iets terug voor je moeite.
Als je mensen thuis uitnodigt, vraag dan arme mensen, zwervers en bedelaars. Het echte geluk is dan voor jou. Want die mensen kunnen niets voor jou terugdoen. Daarom zal God je belonen, op de dag dat goede mensen opstaan uit de dood..” Lucas 14:12-14 (BGT)

Laten we duidelijk zijn. Er is niets mis met een maaltijd delen met vrienden en familie. Het speelt zelfs een belangrijke rol in het creëren van gezonde familiebanden en is een essentieel onderdeel van Bijbelse gemeenschapsvorming. Maar het uitvoeren van echte Bijbelse gastvrijheid is onderscheidend van de conventionele kijk op gastvrijheid omdat het uitreikt naar ongewenste, genegeerde mensen die niets terug kunnen geven.

Maar vreemdelingen zijn niet per se de mensen die we niet kennen. In de strikte betekenis zijn vreemdelingen die mensen die vervreemd zijn van fundamentele relaties. Ruimte maken voor gastvrijheid gaat niet alleen over het creëren van een fysieke omgeving die anderen verwelkomt, maar het gaat ook over de houding die we innemen naar relaties in het algemeen. Het gaat erom dat we ons hele leven toewijden aan hen die buitengesloten zijn. Het gaat om het echt luisteren naar hen die geen stem hebben.

Gastvrijheid gaat over insluiten. Het gaat over anderen opnemen in ons leven en in ons netwerk van relaties. Het tegenovergestelde van insluiten is buitensluiten, waarbij je mensen afwijst en negeert. Een gebrek aan welkom kan iemand diep kwetsen. Kun jij je een voorval in leven herinneren waarbij je werd buitengesloten? Sta hier even een moment bij stil. Hoe voelde je je toen je werd buitengesloten van activiteiten of de levens van anderen? Veel mensen leven in constante uitsluiting. Bijbelse gastvrijheid heeft, wanneer het goed wordt begrepen en nageleefd, de kracht om de banden van isolatie en buitengesloten zijn te doorbreken.

Wanneer we het idee van gastvrijheid als meer dan het welkom heten van vreemdelingen in een bepaalde plaats gaan zien, is het goed om te letten op wat Jezus zegt in Mattheus 25:35: “ik was een vreemdeling, en jullie namen mij op’. Dit gaat namelijk niet over een fysieke locatie voor gastvrijheid. “Het vers daagt ons daarentegen uit om onze uitoefening van gastvrijheid in elke setting te onderzoeken. Jezus woorden hebben meer te maken met relaties dan met locaties; ik was een vreemdeling en jij liet me binnen in jouw groep.”⁵¹

Gastvrijheid gaat over een manier van leven die een hogere waarde hecht aan relaties en gemeenschapszin dan aan consumptie en productiviteit. Helaas staat dit lijnrecht tegenover de heersende filosofie van de westerse cultuur. Gevolg hiervan is dat veel mensen hun ziel verliezen.

 

Grenzen aan gastvrijheid

Na een prachtige historische reis door de complexe traditie van gastvrijheid, waarin ze de woorden en daden van Jezus, de apostel Paulus, Maarten Luther en Johannes Calvijn heeft bestudeerd, schrijft Christine Pohl het volgende:

“Zelfs een oppervlakkige studie van de eerste zeventien eeuwen van kerkgeschiedenis onthult het belang van gastvrijheid voor de verspreiding en de geloofwaardigheid van het evangelie, het doorbreken van nationale en ethisch onderscheid binnen de kerk en de christelijke zorg voor de zieken, vreemdelingen en reizigers. Aangenomen dat de uitvoering lang niet zo goed was als de gedachte erachter, kunnen we ons nog steeds afvragen: als gastvrijheid voor vreemdelingen zo’n belangrijk onderdeel was van het christelijk geloof en leven, hoe kan het dan als het ware verdwenen zijn?”⁵²

Wanneer zijn we de kunst kwijtgeraakt om gastvrij te zijn en gastvrijheid te ervaren? Waarom is het nagenoeg verdwenen in kerkelijke leven en het leven van hen die de kerk vormen? De redenen zijn uiteraard complex, maar een groot deel van het vervreemden van Bijbelse gastvrijheid ligt in het veranderende beeld van familie. We zijn van familie als een verlengd netwerk van relaties met ooms, tantes, grootouders en vrienden verschoven naar een zeer geïndividualiseerd, geïsoleerd en –in de meeste gevallen- klein familieverband.

Het beeld binnen de meeste gezinnen vandaag de dag bestaat uit een of beide ouders die hun carrière najagen en die hard werken om de welvaartsdroom (the American Dream) te verwezenlijken. Het eindeloze  najagen van een materialistische visie leidt tot een gebrek aan grenzen in verschillende gebieden van het leven. Er is geen geld over aan het eind van de maand. Geen energie aan het eind van de week. Geen tijd voor relaties aan het eind van de dag. Het gebrek aan grenzen in ons leven wordt een enorme barrière om onze huizen te openen voor anderen. Niet eerder dan dat we harde beslissingen nemen om grenzen te creëren, zal er weinig tijd en plaats zijn om anderen in ons leven te verwelkomen.

Maar misschien wel de grootste barrière die voortkomt uit onze veranderde kijk op familie heeft te maken met de veronderstelde relatie tussen gezin en cultuur. Het gezin is in de afgelopen decennia in toenemende mate een plek geworden waar je veilig bent voor de ‘gevaren’ van de seculiere buitenwereld. Auteur Deb Hirsch laat zien dat thuis een fort is geworden om ‘het gezin te beschermen voor de kwade buitenwereld, in plaats van een plaats waar we mensen verwelkomen. Ze schrijft het volgende:

“Dit is ‘onze’ ruimte, en de mensen die we hierin ‘uitnodigen’ worden er zorgvuldig op uitgekozen of ze niet de kwetsbare rust zullen verstoren, ons comfort verstoren, of een bedreiging kunnen vormen voor ons gevoel van veiligheid. Met andere woorden zorgen gasten, zeker onbekende gasten, voor stress. En hoewel dit in bepaalde mate begrijpelijk is gezien de huidige cultuur is het negatieve resultaat, als we dit vanuit geestelijk perspectief bekijken, dat het gezin een afgod is geworden – een deel van ons leven waar de geboden van de Shema niet langer gelden. De cultuur heeft opnieuw over onze sociale verantwoordelijkheid getriomfeerd. In zo’n situatie  wordt missionaire gastvrijheid gezien als een bedreiging, niet als een kans om het koninkrijk uit te breiden; een afgod (een deel van ons leven dat losgekoppeld is van Gods opdracht) is geboren.

Het is niet moeilijk om te zien hoe rampzalig dit is voor een zendingsperspectief. Onze gezinnen en onze huizen zouden plekken moeten zijn waar mensen een voorproefje van de hemel kunnen ervaren, waar de kerk werkelijk wordt gezien als een gemeenschap van verloste mensen vanuit elke levenswandel (Openbaring 21). In plaats daarvan weerhouden onze angsten ons ervan om de controle en het gevoel van veiligheid, waar we jaren aan hebben gewerkt, los te laten.”⁵³

Het beeld van het gezin als  burcht leidt tot een boel scepsis en angst voor vreemdelingen. We zijn bang dat de vreemdeling anders is dan wij. Ze denken misschien wel anders. Ze hebben misschien wel andere waarden. Ze kunnen ons een oncomfortabel gevoel geven. Uit deze angst voor het onbekende vloeit een groeiend verlangen naar veiligheid en zekerheid. We doen extra sloten op onze deuren, installeren beveiligingssystemen en maken onze hekken hoger. Op een recente reis verbleven we in een nieuw ontwikkelde buitenwijk in Dallas. We waren verbaasd over de 5 meter hoge veiligheidshekken om elk huis in de buurt. De hekken kwamen niet alleen 2 a 3 meter boven iedereens hoofd, maar waren ook nog bedekt zodat elke mogelijkheid dat iemand bij de buren naar binnen kon kijken werd uitgesloten.

Mensen zijn geschapen als relationele wezens. God heeft ons gemaakt om een relatie met Hem, maar ook met elkaar te hebben. Maar omdat de meeste mensen nog nooit echt gastvrijheid hebben ervaren en ook niet weten hoe ze dit aan anderen om hen heen moeten aanbieden, blijven ze geïsoleerd en eenzaam. Als volgers van Jezus moeten we het voorbeeld van de levensveranderende kracht van gastvrijheid laten zien aan anderen.

 

Bijbelse gastvrijheid nastreven

John Stott laat, wanneer hij het onderwerp gastvrijheid vanuit Romeinen 12:13 bespreekt, duidelijk zien dat  het ‘wees gastvrij’ beter vertaald kan worden met ‘streef gastvrijheid na’. Van een christen werd niet slechts verwacht om gastvrij te zijn, maar te ‘zoeken naar’ en ‘verlangen naar’ mogelijkheden om vreemdelingen in hun huizen en levens te verwelkomen. Om zijn punt duidelijk te maken refereert hij aan Origenes, Een christen geleerde die leefde in de derde eeuw.  

We moeten niet slechts de vreemdeling ontvangen wanneer hij bij ons komt, maar  nadrukkelijk naar hen op zoek gaan, ze volgen waar ze zich ook bevinden, waarschijnlijk ergens op straat levend zonder dak boven hun hoofd.⁵⁴

In de meeste gebieden van ons leven schieten we op zijn minst tekort het naleven van Gods wil door wat we doen: overspel, liegen, stelen, jaloezie, boosheid en ga maar door. Zo niet met gastvrijheid. Hier komt ons falen voort uit wat we nalaten.⁵⁵ Het is een zonde van nalatigheid, niet alleen omdat we de pijn van een ander negeren – of zoals Origenes stelt, dat iemand gedwongen wordt op straat te leven – maar vooral om wat onaangeroerd blijft in ons eigen leven. Elke keer dat we ons afkeren van de ander, wordt ons hart een beetje killer. Sluiten de deuren van onze huizen een beetje meer. Ons beeld van wat God aan het doen is in de levens van anderen wordt een beetje minder duidelijk. In het boek Radical Hospitality spreken de auteurs over de veranderende kracht van gastvrijheid in ons leven wanneer ze stellen: “De echte vraag is niet hoe gevaarlijk de vreemdeling is. De echte vraag is Hoe gevaarlijk is het als ik niet meer leer om open te zijn?”⁵⁶

Bijbels gastvrijheid is een verplichting. Het is een geestelijke oefening en een missionaire taak. Het is de manier van Jezus, maar het is ook een gave voor zowel anderen als onszelf. Zowel de zegen en de moeilijkheden van Bijbelse gastvrijheid worden alleen duidelijk wanneer ze worden nagestreefd.

Dit werd in mijn leven (Brad) het duidelijkst toen mijn gezin het besluit nam (na hevig aandringen van mijn vrouw Mischele) om pleeggezin te worden. Na serieus nadenken over het concept gastvrijheid en het herkennen van het idiote idee  om een kantoor aan huis te handhaven dat nooit werd gebruikt, besloten we om deze ruimte te veranderen in een extra slaapkamer om zo beter in staat te zijn om anderen in ons huis welkom te heten. Deze herindeling van de ruimte heeft letterlijk de deur geopend voor een overvloed van zegeningen. Het heeft fantastische kansen gecreëerd om niet alleen handenvol kinderen in ons huis te verwelkomen, maar het heeft verschillende gelegenheden geboden om  mee te leven met ouders  die wanhopig op zoek waren naar iemand die hun advies kon geven. Tegelijk is het ook alleen doordat we Bijbelse gastvrijheid nastreefden dat we de moeiten en problemen ontdekten van het welkom heten van vreemdelingen. Zowel de ‘vreemdelingen’  als ons eigen gezin moesten leren hoe je omgaat met een netwerk van nieuwe relaties.

Gastvrijheid nastreven met alle zegeningen en moeilijkheden die daar bij komen kijken is soms eng en radicaal. Maar het is het risico waard. Als we niet een manier vinden om ons hart te openen voor anderen, zullen wij veranderen in meer en meer geïsoleerde  en vijandige mensen. “Als we geen manieren zoeken en vinden om gastvrij te zijn zullen we steeds vijandiger worden. Gastvrijheid is het antwoord op vijandigheid. Jezus zei dat we onze  naaste moesten liefhebben; gastvrij zijn is de manier waarop.”⁵⁷

 

Praktische manieren om gastvrij te zijn:

  • Nodig mensen bij je thuis uit. Nodig de buren uit om te eten, of voor een borrel. Sommige mensen vinden het makkelijker om mensen spontaan uit te nodigen, maar de meeste mensen moeten dit voorbereiden en plannen. Als jij zo iemand bent, plan dan elke week of maand een vast moment om anderen bij jou uit te nodigen.
  • Maak een lijstje met mensen binnen je kerk en in je buurt die bemoedigd zouden worden door jouw gastvrijheid. Nodig mensen uit je kerk uit om na de dienst te komen lunchen of om ergens te gaan eten. Soms is het minder eng om ergens anders te eten.
  • Lokaliseer alleenstaande ouders in je buurt die in het weekend oppas zouden kunnen gebruiken. Zorg voor iemand die aan het revalideren is. Geef korte-termijn of langere-termijn pleegzorg. Praat met lokale noodopvang voor zwangere vrouwen over het gebruik van je huis voor alleenstaande moeders.
  • Bied aan om een kleine groep te hosten. Misschien start er een nieuwe groep die graag gebruik maakt van jou huis.
  • Wees een ‘thuis ver weg van huis” voor studenten of militairen die ver van huis zijn.
  • Gastvrijheid gaat niet alleen over mensen bij jou uitnodigen. Wees gastvrij in een verpleeghuis in de buurt

 

 

Je hart en je huis openen

  1. Op welke manier heeft het begrip van Bijbelse gastvrijheid je huidige manier van doen veranderd?

 

  1. Wie zijn de vreemdelingen in jouw buurt? Wie zijn de vreemdelingen in jouw samenleving? Welke angsten heb je naar hun toe? Hoe kun jij je hart en je huis openstellen?

 

  1. Hoe heeft het voorgaande gedeelte je uitgedaagd in je beeld van gezin en familie?

 

  1. Welke eerste stappen moet jij nemen om ruimte in je huis (of kerk) te creëren voor kinderen, tieners, ouderen studenten etc.?

 

  1. Naast mensen bij ons thuis uitnodigen, in welke andere setting kunnen we meer gastvrij zijn?

 

  1. Wat moet jij misschien opgeven om ruimte te maken in je huis en kerk om gastvrij te kunnen zijn?

 

Gods missionaire werk zien en er op reageren

  1. Identificeer de ‘vreemdelingen’ in jouw wijk. Maak een lijst van mensen die gastvrijheid nodig hebben.

 

  1. Noem drie dingen die bij jou moeten veranderen om gastvrij zijn tot je manier van leven te maken. Ontwikkel een plan om stappen te ondernemen om meer gastvrij te zijn naar vreemdelingen. Wie is de eerste vreemdeling die je gaat verwelkomen?

 

Hoe zou je deze zelfde vragen beantwoorden vanuit het perspectief van jouw kerk?

  1. Wie zijn de vreemdelingen die in de omgeving van jullie kerkgebouw leven?

 

  1. Wat moet er in jouw kerk veranderen om gastvrijer te zijn?