Vrij!: Morgen doe ik het beter

Helaas geen audio.

 

De outline van Siebrand’s preek in de serie VRIJ!

Vrij, Morgen doe ik het beter

 

Introductie

Vorige week preekte Joop over het volk Israel wat door God uit de handen van de Egyptenaren was bevrijd en zich vervolgens in de woestijn afkeerde van God en een gouden kalf maakte om ze verder te leiden naar het beloofde land. We hebben gezien dat het volk Israël weliswaar door God gered is uit slavernij, maar dat ze bij de eerste de beste test het geloof en vertrouwen in God acuut verliezen. God heeft met wonderen en enorm machtsvertoon het volk gered en was nota bene dag en nacht zichtbaar in een grote wolk of vuurkolom. En Mozes was aangesteld als spreekbuis en leider voor de mensen. Maar zodra Mozes een tijd niet in zicht is, vallen ze terug in oude patronen en vestigen ze hun hoop op oude afgoden uit Egypte, in dit geval een gouden kalf.

 

Kortom: het volk was wel uit Egypte, maar Egypte was nog niet uit het volk.

 

Dit is een verhaal van bevrijding en vrij zijn. Een serie preken waarin we doormiddel van het verhaal van de bevrijding van het volk Israël laten zien wat vrijheid is. En als we willen zien wat vrijheid echt is, moeten we kijken naar degene die vrijheid geeft. God zelf. Vandaag hebben we hier dus een vervolg op, met als titel: morgen doe ik het beter…

 

Morgen doe ik het beter

Zo’n 14 jaar geleden kreeg ik een boekje met de titel Morgen doe ik het beter. Dit vond ik een aansprekende titel, omdat ik behoorlijk worstelde met mezelf. Steeds waren er weer dingen die verkeerd waren, maar die ik toch weer deed. Steeds kwamen dezelfde zonden weer om de hoek kijken. Steeds weer voelde ik me schuldig. En steeds weer nam ik me voor dit niet meer te doen.

Ik weet niet meer precies waar het boekje over ging. Waarschijnlijk had het een behoorlijke ondertoon van: je hoeft niet perfect te zijn en dat zul je ook niet zijn, we zijn immers nog niet in de hemel of op de nieuwe aarde. Het zal er in dit leven wel niet beter op worden. Deze gelatenheid vind ik absoluut niet passen bij ons nieuwe leven wat nu al begonnen is. Maar datgene wat mij altijd is bijgebleven van dit boekje is: de kern van God is niet dat we het de volgende dag beter doen. De kern is dat Gods genade zo groot is en dat God zo trouw is dat er vergeving in overvloed is en dat het uiteindelijk niet van mij hoeft af te hangen hoe goed ik het doe, maar van God!. Gods genade is zo groot, dat we het ook niet van onszelf hoeven te verwachten. We kunnen het niet van onszelf verwachten. En we hoeven het niet van onszelf verwachten!

Ik weet nog dat dit boekje me zo aansprak, omdat ik moedeloos werd van mezelf. Ik raakte gefrustreerd door alle pogingen het beter te doen. En dit is wat er met mensen gebeurt als ze niet beseffen wat genade is. Dan is er ook geen genade voor jezelf en dat kan zo ver gaan dat christenen ook niet meer geloven dat ze veranderd zijn. Ik begon de hoop te verliezen dat het ooit beter zou worden. En gebrek aan hoop is een gebrek aan geloof. Het verlies van hoop brak het volk Israel hier ook op.

Terugkerend ongeloof

Het volk was uit Egypte gered en keer op keer liet God van heel dichtbij en met groots machtsvertoon zien wie Hij is en dat Hij zijn volk aan het redden is. Maar het volk verloor tijdens hun reis uit Egypte, keer op keer hun geloof en hun vertrouwen in God. Er zijn talloze voorbeelden dat ze niet alleen fouten maakten, maar dat ze hoop verloren. Hoop op een toekomst die God had beloofd. Namelijk een leven in vrede in een land van overvloed onder leiding van God zelf.

In de reis door de woestijn op weg naar dit beloofde land verloor het volk steeds opnieuw geloof en hoop. En steeds als het volk zijn hoop verloor of het geloof in God, dan bewees God opnieuw dat hij te vertrouwen is en geeft hij opnieuw hoop. En steeds weer erkende het volk zijn fouten en beloofde het beterschap. Keer op keer. Als je het leest wordt je er moedeloos van. Wat een oneindig geduld had God met dit volk.

Hoop

Ikzelf was goed te vergelijken met het volk Israel in deze situatie. Ik pijnigde me steeds met het voornemen het de volgende dag beter te doen. En soms lukte het, maar het was altijd tijdelijk. Mijn reactie was steevast: terugtrekken uit schaamte (ook tegenover God) en tevoorschijn komen als het beter ging. En daarmee wordt het een behoorlijke last, want wat ik feitelijk deed is: van mezelf verwachten dat ik het zou oplossen. Dat ik mezelf zou verbeteren. Mijn hoop was op mezelf gevestigd. Ik wist dat God me uiteindelijk zou vergeven, maar ik gunde het mezelf niet eens en verwachte van mezelf verandering. Dat dit geen blijvende verandering zou zijn, moge duidelijk zijn.

Mozes snapt het

En dan lezen we in het bijbelboek Exodus van de ergste misstap van het volk tot nu toe. Ze aanbidden een gouden beeld. God geeft bij Mozes aan dat hij ze zal straffen. En dan blijkt Mozes heldhaftig in te grijpen. Hij komt op voor het volk tegenover God en doet een beroep op Gods trouw, liefde, vergevingsgezindheid. Hij geeft zelfs aan: straf mij dan in plaats van hen. En hij weet ook waar het echt om gaat: wat zullen anderen wel niet zeggen van de God die zijn volk redt om het daarna in de woestijn te doden? Mozes pleit hier voor Gods eer!

Maar vergeet niet dat dit ook niet vanzelfsprekend is. Mozes had bepaald geen vertrouwen in het plan van God. Zelfs toen God allerlei wonderen deed, zei Mozes: stuur maar iemand anders om het volk uit Egypte te halen, mij lukt het vast niet.

Maar Mozes is veranderd. Hij weet nu wat echt belangrijk is. Geloof betekent niet hoop hebben in jezelf, maar in het plan van God. En daarvoor is het essentieel om te weten wie God is. Het is nogal wat dat Mozes pleit voor het volk. Maar hij laat het er niet bij. Hij pleit ervoor dat God zelf met het volk mee gaat op reis. En nog sterker, Mozes zegt: laat me zien wie u bent! Dat klinkt enorm brutaal en onheilig. Maar wat me hier enorm in aanspreekt is: Mozes beseft wat echt belangrijk is, God zelf. Niks anders dan God zelf.

Exodus 34: 5-6

En de Here daalde neer in een wolk, stelde zich daar bij hem en riep de naam des heren uit. De Here ging aan hem voorbij en riep: Here, Here, God, barmhartig en genadig, lankmoedig, groot van goedertierenheid en trouw…”

 

 

God laat zich zien

-Ik ben de Heer

-Barmhartig, medeleven, vol liefde, vol bewogenheid, geraakt door het leed van een ander en hierop acteren; zoals een vader. Dit bewees hij door zijn wil om het volk Israël, uit medeleven, te redden uit de slavernij.

-Genadig, hij blijft helpen en redden, zelfs als dit nog zo onverdiend is. Het ongeloof en gebrek aan vertrouwen van Mozes zorgde er niet voor dat God dacht: laat dan maar zitten; nee hij bleef trouw en ging door met zijn plan.

-Lankmoedig, geduldig en niet snel kwaad te krijgen en niet snel in het straffen

-Groot van goedertierenheid, zachtmoedig en welwillend. Maar vooral ook: oneindige trouw aan zijn liefde voor het volk. God heeft het volk iets beloofd in liefde en dit is zo sterk dat het volk zelf God er niet van kan weerhouden.

-Trouw

 

Veel verderop in de bijbel is er een verhaal van Jona. Jona wordt door God geroepen om naar een goddeloze en slechte stad te gaan, waar veel onrecht is. Hij wil dit niet, maar komt hier toch terecht. In deze stad, Nineve, vertelt hij dat God ze wil straffen en prompt luisteren de mensen en vragen ze om vergeving. Natuurlijk luistert God hierna en hij straft ze niet. Jona wordt hier razend over en let dan op wat Jona zegt, hij zegt:

“Ik wist dat dit zou gebeuren, want ik wist wel dat u Barmhartig, Genadig, Lankmoedig en groot van goedertierenheid bent!”

 

Prachtig hoe Jona dit zegt: hij gebruikt precies de woorden die God tegen Mozes uitsprak. God heeft zichzelf hier kenbaar gemaakt! God heeft zich laten zien aan Israel in de woestijn en bewijst hier tegenover de stad Nineve wat dit betekent: hij is vol medeleven, zelfs naar de dieren in de stad (barmhartig), hij is Genadig en blijft helpen en redden ook als dit onverdiend is, hij is geduldig en niet snel met zijn straf en welwillend en vol liefde.

 

Als ik dit jaren geleden al had beseft. Niet alleen geweten, maar echt beseft en van harte geloofd dan was ik toen al een heel ander mens geweest. God laat zich niet zomaar zien, dit heeft effect. Dit heeft effect op een hele stad (Nineve) en heeft ook grote impact op ons leven.

 

Ik zal nu duidelijk maken hoe dit nu kan en wat hiervan het effect is op ons leven. Om dit te snappen moeten we weten dat God een verbond met zijn volk Israel en met ons is aangegaan.

 

Het verbond

Het hele verhaal van de bevrijding en redding uit Egypte begint met God. De Israelieten hebben het zwaar en roepen in wanhoop naar God. En God neemt actie. Dit is wat hij tegen Mozes zegt.

Ex. 6:7-8:

De Israelieten zullen mijn volk zijn, en ik zal hun God zijn. Dan zullen ze begrijpen dat ik, de Heer, hun God ben. En dat ik hen bevrijd heb van het zware werk in Egypte. Ik breng hen naar het land dat ik beloofd heb aan Abraham, Isaak en Jakob. Ik, de Heer, zal dat land aan hen geven. Ga dat tegen de Israelieten zeggen.

Ik weet niet of je de hele serie hebt gevolgd. Je kan dit nog eens rustig nalezen of –luisteren op CCG.nu. Maar in het hele verhaal van de bevrijding van Israel wordt een ding wel heel duidelijk: God is degene die acteert. Hij is de enige die iets doet aan de redding van het volk. Niet zijzelf en het was ook bepaald niet door de wijsheid en heldhaftigheid van Mozes. God is degene die zelf ook refereert  gaan zijn belofte aan hun stamvaders, eeuwen geleden: ik geef jullie een land van overvloed en vrede.

De enige reden dat het volk werd bevrijd, dat ze geen slaven meer zijn, is dat God zich aan zijn belofte, aan zijn verbond houdt. Niet dat het volk zich aan het verbond houdt want dat doen ze echt voor geen meter. Dit hele oude verbond wordt waargemaakt door God. Het volk krijgt het land wat ze beloofd was. De Israelieten zijn het volk van God geworden, hoewel het behoorlijk eenzijdig is waargemaakt. Maar dit was nog maar het begin. Er kwam een nieuw verbond. Een verbond dat gaat over redding en bevrijding van zonde, een belofte van eeuwige overvloed en vrede, een belofte dat we voor altijd bij God zullen horen. Én een belofte van blijvende verandering.

Net op het moment dat de Israelieten er weer een dikke puinhoop van maakten en God opnieuw de rug hadden toegekeerd. Op het moment dat je als lezer van de bijbel zou denken: ja, nu zal God er wel echt genoeg van hebben, hij zal het volk wel aan de kant vegen en opnieuw beginnen. Op dat moment doet God een nieuwe belofte en gaat een nieuw verbond aan. Een verbond van blijvende verandering.

Het nieuwe verbond, blijvende verandering

Het zal je niet verbazen dat dit nieuwe verbond niet de verdienste is van de mens en dat er behoorlijk wat moet veranderen aan de mensen om de verandering blijvend te laten zijn. Ik was er voor mezelf ook al wel achter, door schade en schande wijzer geworden: “Morgen doe ik het beter” was voor mij een continue teleurstelling.

Maar dit is wat er verandert met het nieuwe verbond. Het staat in het bijbelboeken Jeremia en Ezechiel:

Jeremia 31:31:

De Heer zegt: …Dit zal mijn nieuwe afspraak met de Israelieten zijn: Ik zal ervoor zorgen dat ze mijn regels kennen. Ik zal ze in hun hart schrijven, zodat ze die nooit vergeten. Dan zal ik hun God zijn, en zij zullen mijn volk zijn. Ze hoeven dan niet meer tegen elkaar te zeggen: Zorg dat je God, de Heer, kent! Want in die tijd zal iedereen mij kennen, van klein tot groot! Dan vergeef ik hun fouten, en vergeet ik hun zonden.

Ezechiel 11:19-20

Ik zal jullie één hart geven en een nieuwe geest in je binnenste, en Ik zal het hart van steen uit jullie lichaam verwijderen en je een hart van vlees geven, zodat je aan mijn regels en wetten zult houden. Dan zullen jullie mijn volk zijn, en ik zal jullie God zijn.

God heeft ons een nieuw hart gegeven, met een nieuw verlangen: God in alles vertrouwen, volgen en eren. En vanaf dat moment werkt God continue in ons door de Heilige Geest om meer en meer te worden zoals we zijn bedoeld.

Opnieuw zien we hoe God zichzelf laat zien: barmhartig en genadig, lankmoedig, groot van goedertierenheid en trouw. Dus: vol medeleven, vol genade, vol geduld en niet snel straffend en welwillend en vol liefde.

Deze belofte, dit verbond is opnieuw waargemaakt door God zelf. Hij stuurde zijn Zoon om dit waar te maken.

Want zo lief heeft God de wereld gehad, dat hij zelfs zijn enige zoon gegeven heeft, zodat iedereen die in hem gelooft niet verloren zal gaan maar eeuwig in vrede zal leven (Joh.3:16). Precies zoals hij had beloofd.

Gods zoon werd mens om deze belofte van redding en een nieuw hart en blijvende verandering waar te maken. Opnieuw een verbond dat eenzijdig wordt gehouden. Opnieuw een verbond dat door de mensen werd verbroken,  maar door God werd gehouden. Opnieuw een redding uit slavernij en opnieuw een belofte van het leven in een land van overvloed en vrede. Voor altijd. En daarbij: een belofte van blijvende verandering. Een belofte die waargemaakt is door Jezus, de zoon van God zelf.

In Titus lezen we iets van deze blijvende verandering.

Titus 3:3-7:

Voordat we christenen werden, waren ook wij dwaas en ongehoorzaam. We hadden verkeerde ideeën. We waren in de macht van allerlei slechte verlangens. We waren gemeen en jaloers. We hadden een vreselijke hekel aan elkaar, we haatten elkaar.

Maar toen liet God, onze redder, zien hoe goed hij is, en hoeveel hij van mensen houdt.

 Hij heeft ons gered. Niet omdat wij dat verdienen door onze geode daden, maar omdat hij medelijden met ons had. Door onze doop zijn we een nieuw leven begonnen. Dankzij de heilige Geest leven we als nieuwe mensen.

God heeft ons allemaal zijn Geest gegeven, dankzij Jezus Christus, onze redder.

We zijn dus gered omdat God goed voor ons is. We zullen het eeuwige leven krijgen. Daar vertrouwen we op.

Opnieuw Ezechiel 11:19-20

Ik zal jullie één hart geven en een nieuwe geest in je binnenste, en Ik zal het hart van steen uit jullie lichaam verwijderen en je een hart van vlees geven, zodat je aan mijn regels en wetten zult houden. Dan zullen jullie mijn volk zijn, en ik zal jullie God zijn.

In Ezechiel 36:25 zegt God dat hij de mens rein zal maken door water en een nieuw hart en geest zal geven en daarmee veranderen. Op dezelfde manier staat er hier in Titus dat we door de doop een nieuw leven zijn begonnen. Dankzij de heilige Geest leven we als nieuwe mensen. God vergeeft dus niet alleen, hij verandert ons ook.

Door ons nieuwe hart, een hart van vlees, zijn we niet meer koud en hard als steen, maar levend en vrij van de slavernij van de zonde. God heeft het mogelijk gemaakt om zijn wet te houden, zoals het oude testament zegt. Dit betekent: God vol overgave deel te nemen aan de missie van God en hem te eren.

Als we op deze manier een nieuw leven hebben gekregen, dan is de verandering blijvend, permanent. Er is geen manier om terug te gaan naar het leven met een hart van steen. Dan hebben we een hart gekregen van vlees.

Paulus zegt daarom dat we dood zijn voor de zonde, maar tegelijkertijd dat we de zonde moeten doden door de Heilige geest. We zijn dus permanent veranderd, en vechten tegelijkertijd tegen de invloeden van de oude situatie, de oude mens.

God verandert ons eerst radicaal, door een nieuw hart. En vanaf dat moment verandert hij ons continue door zijn Heilige Geest. Op deze manier worden we steeds meer zoals we ooit bedoeld waren: perfect: zoals Jezus. In ons leven van geloof, gaan we steeds meer op Jezus lijken.

In dit leven zal dit nooit perfect zijn, maar de belofte van God is dat dit eens perfect zal zijn. Dit is het verbond van God met ons wat hij nu op dit moment aan het waar maken is. Zoals God dit deed bij de Israelieten in de woestijn met zijn belofte van het beloofde land.

Dit nieuwe hart en het feit dat de Heilige Geest in ons werkt, is onze zekerheid dat God ons ooit perfect zal maken en voor de eeuwigheid heeft bestemd.

Een leven in geloof

De kern van het leven met een nieuw hart en met de heilige Geest, is niet dat we nu ons best doen om onze kant van het verbond met God te houden. Natuurlijk willen we dat, maar dat gaat ons niet een beter mens maken en dit gaat ons niet veranderen. De kern is geloof. Geloof. Geloof dat God zijn belofte houdt. Volledig vertrouwen en volledig hieraan overgeven. Geloof dat blijvende verandering van God komt.

Op het moment dat ik worstelde met verkeerde dingen in mijn leven, was tegen mezelf zegen: nu kappen! Niet genoeg. Wilskracht was niet genoeg. Meer bijbel lezen was niet genoeg. Meer bidden was niet genoeg. Meer vergeving vragen was niet genoeg. Uiteindelijk is het God zelf die ingrijpt.

Zoals Hij zichzelf aan Mozes en de Israëlieten liet zien, zo laat hij zich aan ons zien. En op die manier begon ik te begrijpen dat God het is die genoeg is. Zoals de gebedsavonden van ‘Enough”, we zeggen tegen God: u bent genoeg. We hebben aan u genoeg en hoeven zelf niets mee te brengen, niets te verdienen.

Later keerden Linet en ik ons af van ons oude leven en lieten we ons dopen. Ik leid nu echt geen zondeloos leven en verkeerde keuzes en dingen in mijn leven hebben ook nog echt negatieve gevolgen. Maar de last van de zonde rust niet meer op mij, maar op God, op Jezus. Heel praktisch klaag ik mezelf niet meer aan en vecht ik niet meer elke dag om God terug te betalen voor zijn vergeving of om ‘het morgen beter te doen’. De verandering blijkt dus een blijvende verandering te zijn. Ik leer steeds beter vertrouwen op het feit dat God bezig is. Uiteindelijk geloof ik van harte dat Hij zich aan zijn belofte houdt

Daarom: van ‘Morgen doe ik het beter’ naar geloof in blijvende verandering door God.

God die zijn verbond met ons houdt

“Onze enige hoop op blijvende verandering”